KARAT Coalition

Raport: Warunki pracy i respektowanie praw pracowniczych w supermarketach w Polsce z perspektywy równouprawnienia płci

Koalicja KARAT wraz z partnerami projektu i ekspertami Rady Konsultacyjnej przygotowała raport: Warunki pracy i respektowanie praw pracowniczych w supermarketach w Polsce z perspektywy równouprawnienia płci. Jest to analiza prawna systemu ochrony praw pracowniczych w odniesieniu do form i obszarów naruszeń praw kobiet zatrudnionych w super- i hipermarketach w Polsce zidentyfikowanych dzięki badaniom przeprowadzonym na zlecenie KARATu w 2008 r.

W raporcie zostały szczegółowo zdiagnozowane przyczyny nadużyć i łamania praw pracowniczych, powody dla których warunki pracy w super- i hipermarketach określane są jako złe, a także czynniki wpływające na to, że pracownice/cy nie dochodzą roszczeń ze stosunku pracy przed sądami.

Główne wnioski raportu:
• pracodawcy dążą do maksymalizacji zysków kosztem pracownic/ków i ich praw,
• w ramach obowiązującego w Polsce prawa jest możliwe zapewnienie ochrony pracownicom/kom super- i hipermarketów przed nadużyciami ze strony pracodawców,
• prawo w zakresie ochrony praw pracowniczych jest w super- i hipermarketach niewłaściwe stosowane lub niestosowane.

Raport dostępny w języku polskim, angielskim i rosyjskim.

Przygotowanie raportu było możliwe dzięki wsparciu finansowemu Open Society Institute

Raport z badań: Sytuacja pracownic super- i hipermarketów

W kwietniu 2008 r. Koalicja KARAT, realizując działania nakierowane na wzmocnienie ochrony praw kobiet w super- i hipermarketach w Polsce, zleciła firmie badawczej z Krakowa – PBJ Badania Marketingowe przeprowadzenie badania: „Sytuacja pracownic super- i hipermarketów”. Jego celem było zebranie informacji na temat warunków pracy kobiet w międzynarodowych i lokalnych sieciach sklepów wielkopowierzchniowych. Analiza ich doświadczeń pomogła zidentyfikować obszary oraz formy naruszeń praw pracowniczych w tych sieciach oraz wskazała słabe punkty systemu przestrzegania prawa pracy. Na podstawie badań i analiz wypracowane zostaną rekomendacje i poprawki do przepisów prawa pracy i praktyki ich stosowania.

Przeprowadzono 2 zogniskowane wywiady grupowe – w Krakowie i w Olsztynie, oraz dodatkowo w Tychach i Warszawie – wywiady indywidualne z 5 działaczkami związków zawodowych. Do udziału w badaniach w Krakowie i Olsztynie zaproszono po 8 kobiet w wieku 20-55 lat, pracujących w sklepach sieci międzynarodowych: Carrefour, Real, Tesco, Rast, Biedronka oraz lokalnych: Lewiatan, Avita, Kefirek. Większość pracowała na stanowisku kasjerka-sprzedawczyni. Średni staż pracy w obecnym miejscu pracy w Krakowie to około 2 lat, w Olsztynie około 1 roku. Badane różniły się pod względem miejsca pracy, stażu i wieku. Wszystkie ankietowane działaczki związków zawodowych pracowały dla dużych międzynarodowych sieci sklepów wielkopowierzchniowych. Ich staż pracy w obecnym miejscu pracy wynosił od 2,5 roku do 12 lat.

Zidentyfikowane obszary i formy naruszeń związane są z: czasem pracy, dyskryminacją, mobbingiem i szykanowaniem, możliwościami korzystania ze zwolnień lekarskich i 2 dni opieki nad dzieckiem, możliwościami korzystania z urlopu (na żądanie, wypoczynkowego), brakiem właściwych wstępnych i okresowych badań lekarskich związanych z faktycznie wykonywanymi obowiązkami, nieprzestrzeganiem norm BHP, powierzchownymi i anonsowanymi pracodawcy kontrolami PIP i PIH.

W trakcie badania pojawiło się kilka sugestii wartych uwagi. Zdaniem badanych kontrole PIP powinny być bardziej gruntowne i niezapowiedziane. Związki zawodowe powinny rozważyć zmodyfikowanie sposobu funkcjonowania, szczególnie docierania z informacjami do załóg sklepów. Zasadne wydaje się organizowanie kursów/ szkoleń, poruszających tematykę zarówno relacji interpersonalnych, asertywnego zachowania, ale i dotyczących stricte praw pracowniczych i instrumentów ochrony tych praw. Pracodawcy powinni położyć większy nacisk także na szkolenia dla kadry kierowniczej z zakresu zarządzania personelem. Należy podnosić świadomości naruszeń i standardów praw pracowniczych wśród konsumentów, klientów sklepów. W wywiadach pojawiały się głosy wyraźnie wskazujące na to, że klienci sklepów stają się niekiedy rzecznikami pracowników.

Raport z badania dostępny w języku polskim, angielskim i rosyjskim.

Przeprowadzenie badań oraz przygotowanie raportu i niniejszej publikacji było możliwe dzięki wsparciu finansowemu Fundacji im. Friedricha Eberta.